Drie van de populairste geluidsclaims in de wellnesswereld, teruggevoerd op hun echte geschiedenis en getoetst aan wat onderzoek werkelijk laat zien, zonder de muziek te bederven.
Zoek online naar ontspannende muziek en je komt al snel een reeks getallen tegen die worden gepresenteerd alsof het medicijnen zijn: nummers gestemd op 432 Hz, de zes solfeggiofrequenties, binaurale beats die beloven je hersengolven te sturen. Sommige van deze ideeën hebben een echte en interessante geschiedenis; sommige berusten op een misverstand over natuurkunde; één ervan heeft een echt onderzoeksveld achter zich, al is het kleiner dan de marketing doet vermoeden. Het algemene vermogen van geluid om ons te kalmeren en te raken is echt, en het artikel over klank en trilling gaat daarop in. Hier kijken we nauwkeurig naar de specifieke getallen.
Het grootste deel van de muziekgeschiedenis was er helemaal geen standaardtoonhoogte. De noot A waarop een orkest stemde, verschilde van stad tot stad en van eeuw tot eeuw, soms met meer dan een halve toon. Giuseppe Verdi pleitte in zijn tijd voor een lagere standaard, en de waarde die nu bijna overal wordt gebruikt, A op 440 Hz, werd pas in de twintigste eeuw internationaal afgesproken. Voorstanders van 432 Hz zeggen dat de lagere stemming in harmonie is met de natuur, de aarde of de wiskunde van het universum, en dat 440 Hz op de een of andere manier onrustig maakt. Er is een eenvoudig probleem met die kosmische rekensom: een hertz is één trilling per seconde, en de seconde is een menselijke afspraak. Meet de tijd in een andere eenheid en het bijzondere getal verdwijnt. De twee stemmingen verschillen ook maar ongeveer een derde van een halve toon, wat weinig luisteraars zonder referentie kunnen horen. Een handvol kleine studies heeft dezelfde muziek op beide toonhoogtes vergeleken, met in sommige gevallen kleine verschillen, maar ze zijn veel te klein om iets te beslechten. Verhalen dat 440 Hz is opgelegd om mensen angstig te maken, hebben geen historische basis.
De lettergrepen ut, re, mi, fa, sol en la zijn echt middeleeuws. Guido van Arezzo haalde ze uit de beginregels van een Latijnse hymne aan Johannes de Doper en gebruikte ze in de elfde eeuw om zangers noten te leren lezen, en ze werden het do-re-mi dat we vandaag kennen. Maar middeleeuwse zangers hadden geen manier om frequentie te meten, en het begrip hertz hoort bij de negentiende eeuw. De lijst frequenties die nu als solfeggiotonen wordt verkocht, waaronder 528 Hz, vaak de liefdesfrequentie genoemd en zogenaamd in staat om DNA te herstellen, werd aan het eind van de twintigste eeuw samengesteld, met name door Joseph Puleo en Leonard Horowitz, via numerologie toegepast op de Bijbel. Er is geen geloofwaardig bewijs dat een van deze tonen het lichaam geneest of DNA verandert.
Hierachter zit echte wetenschap. Wanneer het ene oor een toon van bijvoorbeeld 200 Hz hoort en het andere oor 210 Hz, neemt het brein een zacht pulseren waar op het verschil, 10 Hz, dat in geen van beide geluiden bestaat. Het effect werd in 1839 beschreven door de natuurkundige Heinrich Wilhelm Dove en in de jaren zeventig door Gerald Oster onder de aandacht van een breed publiek gebracht. Het werkt alleen via een koptelefoon. De gewaagdere bewering, dat zulke beats het brein betrouwbaar in de bijbehorende toestand brengen, alfa voor kalmte of theta voor diepe meditatie, heeft niet consequent standgehouden. Overzichten van het onderzoek vinden kleine en wisselende effecten, met minder angst als een van de veelbelovender resultaten, en hersenmetingen laten de beloofde synchronisatie niet betrouwbaar zien.
Viktor kocht na een stressvolle winter een premium-app met helende nummers op 528 Hz, en een paar weken lang voelde hij zich rustiger als hij er 's avonds naar luisterde. Toen liet een bevriende muzikant hem dezelfde soort langzame ambient horen op een gewone toonhoogte, zonder het hem te vertellen, en hij ontspande net zo diep. Eerst voelde hij zich bedrogen. Bij nader inzien voelde hij zich bevrijd. Wat hem had geholpen, was geen magisch getal, maar twintig rustige minuten, een gedimde kamer, een langzame puls en het besluit om te stoppen. Hij zegde het abonnement op en behield het ritueel.
Niets hiervan betekent dat de muziek nutteloos is. Een nummer met het label 432 Hz kan prachtig zijn, en een binaurale opname kan een prettig anker voor de aandacht zijn. Het voordeel komt gewoon uit dezelfde bronnen als bij elk kalmerend geluid: traagheid, gelijkmatigheid, opgaan in iets en rust. De soundscapes Tibetaanse Klankschalen en Kosmisch in de app worden in die geest aangeboden, als sfeer voor beoefening en niet als frequentiebehandeling. Kies geluiden waar je echt van geniet, houd het volume gematigd, zeker via een koptelefoon, en merk op wat er werkelijk in je lichaam gebeurt. Dat is beter bewijs voor je eigen leven dan welk getal op een label ook.
SpirAI is een app voor zelfreflectie. Niets hier voorspelt de toekomst of vervangt medische of psychologische zorg.
Neem wat je hier opviel mee in een gesprek. Gratis beginnen, je hoeft nergens in te geloven.
Download SpirAI via Google Play