Een oeroude oefening van het bewust cultiveren van welwillendheid, de verrassende wetenschap erachter, en waarom het begint bij de moeilijkste persoon van allemaal.
We hebben de neiging warmte jegens andere mensen te beschouwen als iets dat al dan niet spontaan in ons opwelt, een soort innerlijk weer waar we geen echte controle over hebben. Liefdevolle-vriendelijkheidsmeditatie, in haar oorspronkelijke Pali bekend als metta, berust op een stilletjes revolutionair idee dat lijnrecht tegen deze aanname ingaat: dat welwillendheid niet alleen een gevoel is maar ook een vaardigheid, en dat ze, net als elke vaardigheid, bewust geoefend en gestaag versterkt kan worden na verloop van tijd. Waar mindfulnessmeditatie het vermogen tot aandacht traint, traint liefdevolle vriendelijkheid het hart, en het blijkt dat het hart veel meer trainbaar is dan de meesten van ons ooit vermoedden.
De vorm is oeroud en de structuur is eenvoudig. Je zit stil en biedt in stilte een kleine reeks oprechte goede wensen aan, traditionele zinnen zoals "Moge je veilig zijn, moge je gezond zijn, moge je op je gemak zijn", aan een reeks mensen, en je beweegt geleidelijk naar buiten door ringen van toenemende moeilijkheid.
Je begint, vaak tot oprechte verbazing van mensen, bij jezelf. Dan ga je naar een weldoener, iemand die ronduit vriendelijk voor je is geweest en die je daarom gemakkelijk het goede kunt wensen. Dan een dierbare vriend. Dan, een beetje uitdagender, een neutrale persoon, de caissière bij je winkel, een vreemde in de bus, iemand jegens wie je helemaal geen bepaalde gevoelens hebt. Dan, nog moeilijker, een lastige persoon, iemand met wie je echte wrijving of geschiedenis hebt. En ten slotte verbreed je de cirkel naar alle wezens overal. Gedurende dit alles veins je geen emotie die je niet voelt en dwing je jezelf niet om over te lopen van gevoel. Je plant oprecht een intentie, een richting, en laat welke echte warmte er ook maar toevallig opkomt volledig genoeg zijn, zelfs wanneer ze zwak is.
De eerste ring, jezelf, is degene die bijna iedereen instinctief wil overslaan, en degene die het meest van belang is. Jezelf het goede wensen kan zelfingenomen aanvoelen, of simpelweg onecht, vooral voor de vele mensen die gewoonlijk harder zijn voor zichzelf dan ze ooit voor iemand anders zouden zijn. Maar de volgorde is doelbewust en wijs in plaats van willekeurig. Je kunt werkelijk niet schenken uit een lege beker. Een hart dat stilletjes in oorlog is met zichzelf heeft heel weinig echte warmte over voor anderen, alleen de angstige, uitputtende, zichzelf wegcijferende soort die mensen uiteindelijk opbrandt en verzuurt tot verbittering. Leren jezelf het goede te wensen is geen narcisme. Het is de bron vullen waaruit elke druppel van die andere vriendelijkheid uiteindelijk geput zal moeten worden.
Het is een van de meest beoefende methoden in de contemplatieve traditie. Veel mensen die enkele weken liefdevolle-vriendelijkheidsmeditatie beoefenen, melden meer positieve emoties en een sterker gevoeld besef van sociale verbondenheid. Veel beoefenaars beschrijven ook minder zelfkritiek en een groter gevoel van veerkracht bij regelmatige mededogenbeoefening. De oude monniken die deze methoden over eeuwen ontwikkelden en verfijnden, waren niet sentimenteel of naïef. Door geduldig, generaties overspannend experiment hadden ze een methode ontwikkeld waarvan veel beoefenaars ervaren dat deze hun hele emotionele basislijn geleidelijk verschuift.
Sam was, zoals hij zelf vrolijk toegaf, iemand die chronisch wrok koesterde. Een bijzonder lastige collega nam veel meer van zijn mentale leven in beslag dan hij wilde toegeven, elke krenking gerepeteerd en opnieuw gerepeteerd op de rit naar huis en weer onder de douche. Hij probeerde metta-meditatie grondig sceptisch, en de eerste paar weken voelde de ring van de lastige persoon als het kauwen op gebroken glas; de vriendelijke zinnen kwamen er verkrampt en onoprecht uit. Toen passeerde hij op een volkomen gewone ochtend de collega in de gang en voelde, in plaats van de gebruikelijke hete steek van verbittering, iets dat veel dichter bij gewone, neutrale vermoeidheid lag, een stille erkenning dat dit simpelweg een ander worstelend, beperkt menselijk wezen was. Er was niets opgelost tussen hen tweeën, en dat hoefde ook niet. Er was iets opgelost binnen in Sam. Hij had eindelijk een persoon neergelegd die hij jarenlang had gedragen, een persoon die zich nooit eens bewust was geweest van het gewicht.
Zit comfortabel en begin met iemand voor de geest te halen die werkelijk gemakkelijk lief te hebben is, en voel de natuurlijke, ongecompliceerde warmte die opkomt wanneer je je hem voorstelt. Bied hem dan in stilte je gekozen zinnen aan. Beweeg van daaruit langzaam naar buiten door de ringen, en ga slechts zo ver als op een gegeven dag eerlijk aanvoelt. Als een lastige persoon het goede wensen in het begin simpelweg te veel is, blijf dan bij de gemakkelijkere ringen en keer terug naar het zware werk later, wanneer je sterker bent. Beoordeel jezelf niet op hoeveel gevoel er verschijnt; de hoeveelheid warmte is niet de maatstaf. De oprechte intentie zelf, dag na dag geduldig herhaald, is de hele oefening. Je leert je hart een richting, en het hart, zo blijkt, is opmerkelijk in staat om te leren.
SpirAI is een app voor zelfreflectie. Niets hier voorspelt de toekomst of vervangt medische of psychologische zorg.
Neem wat je hier opviel mee in een gesprek. Gratis beginnen, je hoeft nergens in te geloven.
Download SpirAI via Google Play