Waar het Chinese Boek der Veranderingen vandaan komt, hoe hexagrammen zijn opgebouwd, en hoe je het gebruikt als gesprekspartner in plaats van als orakel.
De I Tjing, of het Boek der Veranderingen, behoort tot de oudste boeken die nog steeds worden gelezen en geraadpleegd. De meeste mensen kennen het als een orakel dat vragen beantwoordt met vierenzestig mysterieuze verzen. Dat is één kant ervan. De andere kant, die de Chinese filosofie meer dan tweeduizend jaar heeft gevormd, is een boek over verandering zelf: hoe situaties omslaan in hun tegendeel, en hoe een mens die beweging wijs tegemoet kan treden.
De kern van het boek is een waarzeggingstekst uit de periode van de Westelijke Zhou, de Zhou yi, "Veranderingen van Zhou". Geleerden dateren de samenstelling ergens tussen de tiende en de vierde eeuw v.Chr., en een bekende schatting plaatst die in de negende eeuw. Een gedeeltelijke kopie op bamboestrookjes, in 1994 verworven door het Shanghai Museum, laat zien dat een groot deel van de tekst rond 300 v.Chr. al bestond in een vorm die dicht bij de huidige ligt. In de eeuwen daarna werden commentaren toegevoegd die bekendstaan als de Tien Vleugels, waardoor een handboek van voortekenen een filosofische tekst werd over de kosmos, yin en yang, en de weg van de wijze. In de tweede eeuw v.Chr. werd het een van de Vijf Klassieken van de confucianistische traditie.
De traditie zegt dat Confucius de Tien Vleugels schreef. Moderne geleerden aanvaarden dat niet meer, al laat een commentaar dat eeuwen later werd geschreven Confucius zien die het boek bewondert, eerst als bron van wijsheid en pas daarna als waarzeggingsmethode.
De bouwsteen is een lijn, ofwel ongebroken (yang) ofwel gebroken (yin). Drie lijnen vormen een trigram, en daarvan zijn er acht, met namen als Hemel, Aarde, Donder en Water. Twee gestapelde trigrammen vormen een hexagram van zes lijnen, en er zijn vierenzestig mogelijke hexagrammen. Elk heeft een naam, een kort oordeel, een commentaar op het beeld en een aantekening bij elk van zijn zes lijnen. Een lijn kan "veranderend" zijn, waardoor het hexagram overgaat in een tweede, zodat een lezing vaak een verhaal vertelt met een begin en een richting, in plaats van één enkel antwoord.
Om het te raadplegen, sorteerden traditionele gebruikers vijftig duizendbladstengels in een lange procedure. Vanaf de Tang-dynastie werd het zes keer opgooien van drie munten de gangbare methode. Hoe dan ook is het resultaat een willekeurige reeks getallen van zes tot negen die naar een hexagram verwijst.
Gottfried Wilhelm Leibniz merkte in 1703 op dat een traditionele ordening van de hexagrammen, die hem was toegestuurd door de jezuïet Joachim Bouvet, overeenkwam met zijn binaire getallen. De vertaling die de meeste lezers kennen, is die van Richard Wilhelm, in 1924 in het Duits verschenen en in 1950 in het Engels, vertaald door Cary Baynes. De psycholoog Carl Jung schreef er een voorwoord bij, waarin hij zei dat het boek "één lange aansporing is tot zorgvuldig onderzoek van het eigen karakter, de eigen houding en de eigen motieven". Hij gebruikte het om zijn idee van synchroniciteit te illustreren, het gevoel dat een innerlijke toestand en een uiterlijke gebeurtenis kunnen samenvallen zonder dat de een de ander veroorzaakt. Over dit idee kun je meer lezen in het artikel over synchroniciteit.
Er is geen bewijs dat de I Tjing gebeurtenissen kan voorspellen. Het hexagram ontstaat door toeval, en de verzen zijn geschreven in korte, symbolische taal die de lezer uitnodigt om zelf het verband te leggen. Precies daarom vinden mensen het betekenisvol, en ook daarom voelt het onheimelijk aan: algemene, rijke formuleringen zijn gemakkelijk toe te passen op bijna elke situatie, een neiging die bekendstaat als het Forer-effect. Een eerlijke lezing van het boek is dat het een heel oud hulpmiddel is om te vertragen en een situatie vanuit een nieuwe hoek te bekijken.
Aiko twijfelde of ze een vaste baan zou opgeven om voltijds te gaan studeren. Ze gooide de munten en kreeg een hexagram waarvan de naam "Wachten" betekende. Ze merkte twee reacties op: een flits van ergernis en, vlak daarachter, een soort opluchting. Ze schreef ze allebei op. De tekst vertelde haar niet wat ze moest doen. Wat de avond haar gaf, was de ontdekking dat een deel van haar bang was om te wachten en een deel van haar het wilde. Een maand later maakte ze een plan om eerst een jaar te sparen, en hield ze intussen haar baan aan.
Als je het wilt proberen, stel dan een open vraag over hoe je iets kunt aanpakken, niet over de vraag of het gaat gebeuren. Lees eerst de naam van het hexagram en merk je reactie op voordat je het commentaar leest. Laat de tekst een spiegel zijn, en behandel advies over geld, werk of relaties als iets om over na te denken, nooit als een bevel. Houd aantekeningen bij, want een lezing heeft na een week vaak meer zin dan op het moment zelf. Je kunt een passage meenemen naar je Avondreflectie of je AI-mentor vragen wat die in je oproept. Het oude boek is op zijn best wanneer het je betere vragen laat stellen.
SpirAI is een app voor zelfreflectie. Niets hier voorspelt de toekomst of vervangt medische of psychologische zorg.
Neem wat je hier opviel mee in een gesprek. Gratis beginnen, je hoeft nergens in te geloven.
Download SpirAI via Google Play