Waarom sommige dromen steeds terugkomen, wat nachtmerries misschien verwerken, hoe imaginatietherapie ze zachtjes kan herschrijven, en wanneer het tijd is om professionele hulp te zoeken.
Je zit weer op school, en er is een examen waarvoor je vergeten bent te leren. Of iets achtervolgt je door een donkere straat, en je benen willen niet bewegen. Of je tanden brokkelen af in je hand. Terugkerende dromen en nachtmerries behoren tot de meest voorkomende en meest verontrustende ervaringen van de nacht. Ze kunnen je nog lang na het ontwaken van slag brengen, en de herhaling kan voelen als een boodschap die je niet hebt begrepen. Dit artikel kijkt naar waarom zulke dromen terugkomen, wat kan helpen, en hoe je weet wanneer het tijd is om steun te vragen.
De meeste mensen hebben minstens één terugkerende droom gehad, en bepaalde thema's komen in veel culturen voor: achtervolgd worden, vallen, te laat of onvoorbereid zijn, tanden verliezen, geen toilet of kamer kunnen vinden. Onderzoekers die terugkerende dromen bestuderen, zien dat ze vaak verschijnen in periodes van stress en dikwijls samenhangen met zorgen of conflicten die nog niet zijn opgelost. In de ogen van veel droomwerkers is een terugkerende droom als een brief die steeds opnieuw wordt bezorgd tot hij wordt geopend. Dat is een metafoor, geen wetenschappelijke bevinding, maar het past bij een patroon dat mensen vaak melden: wanneer de onderliggende situatie verandert, verdwijnt de droom vaak of verandert hij mee.
Af en toe een nachtmerrie hebben hoort bij het mens-zijn, vooral in de kindertijd en in moeilijke periodes. Nachtmerries zijn levendige, angstaanjagende dromen die je meestal uit de remslaap wekken, vaak in de tweede helft van de nacht, met een duidelijke herinnering aan wat er gebeurde. Stress, slaaptekort, ziekte, sommige medicijnen en alcohol kunnen ze allemaal waarschijnlijker maken. Veel slaaponderzoekers denken dat dromen ons helpen emoties te verwerken, en nachtmerries zijn misschien wat er gebeurt wanneer die verwerking overbelast raakt. Nachtmerries na een trauma zijn weer iets anders. Ze spelen de gebeurtenis, of de gevoelens ervan, vaak nauwkeurig opnieuw af, en ze verdienen bijzondere zorg in plaats van doe-het-zelfexperimenten.
Een bekende manier om met verontrustende nachtmerries te werken is verrassend eenvoudig. Imagery rehearsal therapy, ontwikkeld door de slaaponderzoeker Barry Krakow en collega's, werkt terwijl je wakker bent. Je kiest een nachtmerrie, bij voorkeur eerst een mildere, en schrijft die op. Dan verander je het verhaal op elke manier die je wilt: het monster wordt klein, er verschijnt een deur, de donkere straat vult zich met licht, of het einde wordt vredig. De nieuwe versie hoeft niet heldhaftig te zijn, alleen anders. Een paar minuten per dag oefen je de nieuwe droom in je verbeelding, zo levendig als je kunt. Veel mensen merken dat de nachtmerrie in de loop van een paar weken minder vaak komt of minder heftig wordt. Imaginatie-oefening wordt aanbevolen in richtlijnen van de slaapgeneeskunde, en bij nachtmerries die met trauma samenhangen, doe je haar het best met hulp van een opgeleide therapeut.
Laura had verschillende keren per maand dezelfde nachtmerrie: ze zat opgesloten in een kelder die onderliep en kon de trap niet vinden. Ze begon elke nachtmerrie vast te leggen in haar Droomdagboek, gemarkeerd als Terugkerende droom. Toen ze de notities samen las, zag ze dat de droom bijna altijd kwam in weken waarin haar werk zich opstapelde en ze het gevoel had dat ze geen nee kon zeggen. Ze probeerde imaginatie-oefening en herschreef de droom zo dat ze een raam opmerkte, het opende en naar buiten klom, een stille tuin in. Ze oefende de nieuwe versie elke avond een paar minuten. De droom over de overstroming kwam nog twee keer terug, en hield toen op. Ze begon op het werk ook nee te zeggen, wat misschien net zo goed heeft geholpen.
Zelfhulp heeft grenzen, en het is belangrijk die te kennen. Praat met een arts, een slaapspecialist of een professional in de geestelijke gezondheidszorg als nachtmerries meerdere keren per week komen, als je bang bent geworden om te gaan slapen, als ze je overdag uitgeput of overstuur achterlaten, of als ze samenhangen met een traumatische ervaring. Hetzelfde geldt als je tijdens het dromen schreeuwt, schopt of heftig beweegt, of als een partner luid snurken en ademstops opmerkt, omdat dit tekenen kunnen zijn van slaapaandoeningen die een arts moet beoordelen. Er bestaan doeltreffende behandelingen, van imaginatie-oefening en traumagerichte therapie tot hulp bij slapeloosheid. En als je nachten of dagen je ooit een onveilig gevoel geven, neem dan contact op met een crisislijn of de hulpdiensten bij jou in de buurt. Hulp vragen is geen mislukking van innerlijk werk. Het is er een deel van.
SpirAI is een app voor zelfreflectie. Niets hier voorspelt de toekomst of vervangt medische of psychologische zorg.
Neem wat je hier opviel mee in een gesprek. Gratis beginnen, je hoeft nergens in te geloven.
Download SpirAI via Google Play