De subtiele en veelvoorkomende valkuil van het gebruiken van spirituele ideeën en beoefeningen om moeilijke emoties en onopgeloste wonden te vermijden, en hoe je kunt oefenen zonder te ontwijken.
Van alle valkuilen op de spirituele weg is er één zo veelvoorkomend, zo subtiel, en zo goed vermomd dat hij een artikel geheel voor zichzelf verdient. Het is de neiging om spirituele ideeën en beoefeningen te gebruiken, vaak zonder enig besef dit te doen, als een manier om het onder ogen zien van onze onopgeloste emotionele wonden, onze pijnlijke gevoelens, en het harde, rommelige werk van mens-zijn te vermijden. De psycholoog John Welwood gaf het een naam die sindsdien algemeen gebruikt wordt: spirituele ontwijking. Het eerlijk benoemen ervan is een van de belangrijkste daden van volwassenheid op elke oprechte weg, omdat juist de gereedschappen die bedoeld zijn om ons te bevrijden, stilletjes de meest geraffineerde ontwijking van allemaal kunnen worden.
Spirituele ontwijking draagt de kleding van wijsheid, en dat is juist wat haar zo moeilijk te herkennen maakt. Het is "alles gebeurt om een reden" gebruiken om het rouwen om een echt verlies te vermijden. Het is grijpen naar "ik vergeef je" voordat je jezelf hebt toegestaan de terechte woede te voelen wanneer je onrecht is aangedaan. Het is je verschuilen achter een sereen masker van afstandelijkheid omdat echte emotionele betrokkenheid te bedreigend voelt. Het is het idee gebruiken dat "het ego een illusie is" om het moeilijke werk van het werkelijk helen van een gewond zelfgevoel te vermijden. Het is eindeloze positiviteit die weigert echte pijn te erkennen, spirituele concepten ingezet om boven menselijke rommeligheid te zweven in plaats van er doorheen te bewegen. In elk geval wordt een echte spirituele waarheid misbruikt, in dienst gesteld niet om de werkelijkheid onder ogen te zien, maar om eraan te ontsnappen.
We ontwijken omdat mens-zijn pijnlijk is, en spiritualiteit, verkeerd begrepen, een uitweg lijkt te bieden. Ons verdriet, onze woede, onze schaamte, onze angst, en onze oudste wonden onder ogen zien is hard en beangstigend werk. De belofte van dat alles overstijgen, van boven de rommel uitstijgen naar vrede en licht, is enorm verleidelijk. Maar de wonden die we weigeren onder ogen te zien verdwijnen niet wanneer we erboven zweven; ze gaan eenvoudigweg ondergronds en sturen ons leven vanuit de schaduw, waarbij het vaak juist naar buiten sijpelt bij de mensen die beweren het meest verlicht te zijn. Echte spirituele tradities hebben altijd begrepen dat de enige uitweg er doorheen is. Je kunt niet overstijgen wat je niet eerst onder ogen hebt gezien. Het licht, zoals de psycholoog Carl Jung erop hamerde, wordt gevonden door de duisternis bewust te maken, niet door haar weg te denken.
Na een pijnlijk verraad door een goede vriendin stortte Anika zich op spirituele beoefening, urenlang mediterend, voortdurend sprekend over vergeving en aanvaarding en de illusoire aard van het zelf. Voor iedereen om haar heen leek ze het met opmerkelijke gratie te verwerken. In werkelijkheid had ze de pijn en de woede eenvoudigweg begraven onder een dikke deken van spirituele taal, en maanden later kwam het naar boven als een zware, onverklaarde sombere stemming. Een scherpzinnige leraar wees er zachtjes op dat haar "vergeving" een cruciale stap had overgeslagen: ze had zichzelf nooit toegestaan de woede en het verdriet van verraden zijn werkelijk te voelen. De heling begon pas toen ze ophield spiritualiteit te gebruiken om boven de wond te zweven en zichzelf eindelijk erin liet afdalen, om de woede te voelen, om te rouwen om het verlies van de vriendschap, om eerlijk, on-spiritueel gekwetst te zijn. Echte vergeving kwam later, en die was echt omdat ze verdiend was, niet opgevoerd.
Het tegengif voor spirituele ontwijking is niet minder spiritualiteit, maar een eerlijkere en meer gegronde soort. Het is de bereidheid om je beoefening je naar je moeilijke gevoelens toe te laten leiden in plaats van eromheen. Wanneer een pijnlijke emotie opkomt, is de volwassen zet niet om haar onmiddellijk te herkaderen tot spirituele aanvaarding, maar haar eerst volledig te voelen, haar te eren, haar te laten vertellen wat ze nodig heeft. Echte aanvaarding omvat de aanvaarding van je eigen woede, verdriet en angst; echte aanwezigheid betekent aanwezig zijn bij de moeilijke dingen, niet alleen de gelukzalige. Een nuttige toets is eenvoudige eerlijkheid: gebruik ik dit spirituele idee om mijn leven voller onder ogen te zien, of om iets te vermijden te voelen dat ik niet wil voelen? De diepste spirituele volwassenheid is geen serene afstandelijkheid van menselijke pijn. Het is het vermogen om volledig, moedig menselijk te zijn, terwijl je het allemaal vasthoudt in een groter gewaarzijn. De weg was nooit bedoeld als een ontsnapping aan je menselijkheid. Hij was bedoeld als de meest volledige omarming ervan.
SpirAI is een app voor zelfreflectie. Niets hier voorspelt de toekomst of vervangt medische of psychologische zorg.
Neem wat je hier opviel mee in een gesprek. Gratis beginnen, je hoeft nergens in te geloven.
Download SpirAI via Google Play